Czy emeryt może odliczyć ulgę termomodernizacyjną?

Kiedy emeryt ma prawo do ulgi termomodernizacyjnej?

Prawo do ulgi nie zależy od tego, czy podatnik pracuje, prowadzi firmę, czy pobiera emeryturę. Emerytura jest dochodem rozliczanym według skali podatkowej, dlatego może stanowić podstawę do zastosowania odliczenia. Emeryt musi jednak być właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego i ponieść wydatek związany z przedsięwzięciem termomodernizacyjnym. Ulga obejmuje także domy w zabudowie bliźniaczej i szeregowej, jeżeli spełniają definicję budynku jednorodzinnego.^[1]

W praktyce trzeba sprawdzić wszystkie warunki łącznie. Nie wystarczy sama faktura za urządzenie kojarzone z oszczędzaniem energii. Wydatek musi znajdować się w urzędowym wykazie, dotyczyć termomodernizacji istniejącego domu oraz zostać poniesiony przez podatnika, który korzysta z odliczenia. Na dzień zastosowania ulgi w zeznaniu podatnik powinien mieć tytuł właściciela lub współwłaściciela budynku.^[2]

Jak emeryt rozlicza ulgę w PIT?

Jeżeli organ rentowy wystawił PIT-40A, dokument ten może zastąpić roczne zeznanie tylko wtedy, gdy emeryt nie korzysta z ulg podatkowych. Osoba, która chce odliczyć wydatki termomodernizacyjne i otrzymała PIT-40A, składa własne zeznanie PIT-37. Może zrobić to elektronicznie, między innymi w usłudze Twój e-PIT. Informacje Ministerstwa Finansów wprost wskazują korzystanie z ulg jako powód do złożenia PIT-37 przez osobę rozliczoną przez organ rentowy.^[3]

Kwotę wydatków wykazuje się w załączniku PIT/O dołączonym do właściwego zeznania. Odliczenie dotyczy dochodu, a nie samego podatku do zapłaty. To ważne dla emeryta z niskim dochodem: ulga nie działa jak dotacja wypłacana w gotówce. Jeżeli dochód w danym roku nie pozwala wykorzystać całej kwoty kwalifikowanych wydatków, pozostała część może przejść na kolejne lata w ustawowym terminie.^[1]

1. Zbierz faktury związane z jednym przedsięwzięciem termomodernizacyjnym.
2. Sprawdź, czy materiały, urządzenia i usługi widnieją w wykazie obowiązującym dla roku poniesienia wydatku.
3. Odejmij część kosztów, która została sfinansowana dotacją albo zwrócona w innej formie.
4. Wpisz kwotę podlegającą odliczeniu w PIT/O i dołącz załącznik do właściwego zeznania.
5. Zachowaj faktury oraz dokumenty dotyczące dotacji na wypadek sprawdzenia rozliczenia.

Jakie wydatki emeryt może odliczyć?

Katalog wydatków jest zamknięty, dlatego nie należy utożsamiać ulgi z odliczeniem każdego remontu poprawiającego komfort. W aktualnym wykazie znajdują się między innymi materiały do docieplenia przegród, dachów i fundamentów, stolarka okienna i drzwiowa, elementy instalacji ogrzewczej oraz przygotowania ciepłej wody, pompy ciepła, kolektory słoneczne, fotowoltaika, magazyny energii i ciepła, systemy zarządzania energią oraz wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła. Wykaz obejmuje również wskazane usługi montażowe, audyt, dokumentację, regulację instalacji i demontaż źródła ciepła na paliwo stałe.^[1][4]

Sam fakt umieszczenia urządzenia w wykazie nie wystarcza. Zakup musi być elementem przedsięwzięcia, którego efektem jest na przykład zmniejszenie zapotrzebowania domu na energię, ograniczenie strat energii albo zamiana źródła energii na odnawialne. Zwykła wymiana wyposażenia bez związku z takim celem może zostać zakwestionowana. Audyt energetyczny nie jest warunkiem ustawowym skorzystania z ulgi, ale pomaga uporządkować zakres prac i uniknąć przypadkowych zakupów.^[2]

Limit i czas rozliczenia

Limit ulgi wynosi 53 000 zł na jednego podatnika dla wszystkich przedsięwzięć termomodernizacyjnych we wszystkich budynkach, których jest właścicielem lub współwłaścicielem. Nie jest to osobny limit dla każdego domu. Małżonkowie będący podatnikami mają odrębne limity, ale każde z nich odlicza wydatki, które faktycznie poniosło, w granicach własnego dochodu i własnego limitu.^[1][2]

W artykule źródłowym pojawiał się okres sześciu lat, ale bez rozdzielenia go od terminu zakończenia prac. Są to dwie różne reguły. Przedsięwzięcie trzeba zakończyć w ciągu 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. Niewykorzystaną część odliczenia można rozliczać w kolejnych latach, nie dłużej niż przez 6 lat liczonych od końca tego samego roku. Jeżeli przedsięwzięcie nie zostanie zakończone w terminie 3 lat, wcześniej odliczone kwoty trzeba doliczyć do dochodu za rok, w którym termin upłynął.^[1]

Niski dochód emeryta nie odbiera prawa do ulgi, ale może ograniczyć kwotę możliwą do odliczenia w jednym roku. Nie można dowolnie zostawić części wydatku na później, jeżeli dochód pozwala odliczyć ją już w bieżącym zeznaniu. Na kolejne lata przechodzi kwota, która nie znalazła pokrycia w dochodzie.^[1]

Łączenie ulgi z dotacjami

Ulgę termomodernizacyjną można łączyć z programami dotacyjnymi, ale nie można uzyskać dwóch korzyści dla tej samej części wydatku. Do odliczenia trafia tylko kwota sfinansowana przez podatnika, a nie część pokryta przez NFOŚiGW, wojewódzki fundusz albo zwrócona emerytowi w innej formie. Wydatek sfinansowany kredytem może być wydatkiem podatnika, jeżeli spłata kredytu obciąża właśnie jego.^[2]

Jeżeli emeryt najpierw odliczył wydatek, a dopiero później otrzymał zwrot lub dotację obejmującą część tej kwoty, musi rozliczyć zmianę zgodnie z przepisami. Co do zasady uprzednio odliczoną, a następnie zwróconą część dolicza się do dochodu albo przychodu w zeznaniu za rok otrzymania zwrotu. Dlatego decyzji o przyznaniu dotacji i potwierdzenia wypłaty nie należy odkładać do osobnego segregatora bez powiązania z fakturami podatkowymi.^[1]

Najczęstsze błędy w rozliczeniu

Najwięcej problemów wynika nie z wieku podatnika, lecz z pomieszania warunków ulgi. Emeryt powinien patrzeć osobno na budynek, wydatek, dokument i sposób finansowania. Dopiero połączenie tych czterech elementów pokazuje, jaka kwota rzeczywiście nadaje się do odliczenia.

• Odliczenie zwykłego remontu – estetyczne odświeżenie pomieszczeń nie staje się termomodernizacją tylko dlatego, że wykonano je równocześnie z ociepleniem.
• Brak prawa do budynku – poniesienie kosztu w domu należącym wyłącznie do dziecka nie daje emerytowi ulgi.
• Niewłaściwy sprzedawca – paragon albo faktura od podmiotu korzystającego ze zwolnienia z VAT nie spełnia wymogu dokumentacyjnego opisanego przez Ministerstwo Finansów.^[2]
• Podwójne finansowanie – część zwrócona w dotacji nie może ponownie obniżać dochodu.
• Mylenie terminów – 6 lat na wykorzystanie odliczenia nie wydłuża 3-letniego terminu zakończenia przedsięwzięcia.
• Brak własnego zeznania – PIT-40A nie uwzględni samodzielnie ulgi termomodernizacyjnej emeryta.

Jak przygotować się do rozliczenia?

Najbezpieczniej zacząć od chronologii. Ustal datę pierwszej faktury, ponieważ od końca tego roku liczone są oba terminy. Następnie przyporządkuj każdą fakturę do konkretnej pozycji z wykazu i zaznacz, czy dotyczy materiału, urządzenia czy usługi. Osobno wpisz kwoty zwrócone z programów publicznych. Na końcu porównaj pozostałą kwotę z dochodem wykazywanym w zeznaniu.

1. Potwierdź własność lub współwłasność domu jednorodzinnego.
2. Sprawdź aktualny wykaz wydatków dla roku, w którym wystawiono fakturę.
3. Oddziel koszty termomodernizacji od pozostałych prac remontowych.
4. Pomniejsz wydatki o otrzymane i należne zwroty.
5. Sprawdź datę zakończenia przedsięwzięcia oraz pozostały okres rozliczania.
6. Wypełnij PIT/O i właściwe zeznanie, a dokumenty zachowaj razem.

Ulga jest tylko jednym elementem finansowania modernizacji. Przy większym zakresie prac warto wcześniej ustalić kolejność inwestycji, aby zakup źródła ciepła, ocieplenie i modernizacja instalacji tworzyły jeden technicznie spójny plan. Taka kolejność pomaga też uporządkować faktury, daty i finansowanie poszczególnych etapów.

Podsumowanie

Emeryt może skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej na takich samych zasadach jak inny podatnik. Musi być właścicielem lub współwłaścicielem domu jednorodzinnego, ponieść kwalifikowany i prawidłowo udokumentowany wydatek oraz wykazać odliczenie w swoim zeznaniu. Jeśli otrzymał PIT-40A, korzystanie z ulgi oznacza konieczność złożenia właściwego zeznania, najczęściej PIT-37 z załącznikiem PIT/O.

Przed wysłaniem rozliczenia trzeba jeszcze sprawdzić trzy rzeczy: czy przedsięwzięcie zakończy się w terminie 3 lat, jaka część wydatków nie została zwrócona oraz ile odliczenia mieści się w dochodzie danego roku. Niewykorzystana z powodu zbyt niskiego dochodu część może przejść na następne lata, ale tylko w ustawowym okresie. W sprawie nietypowej własności, rozliczenia małżonków albo zwrotu dotacji warto potwierdzić sposób rozliczenia w Krajowej Informacji Skarbowej lub u doradcy podatkowego.