Co to jest grant OZE?

Grant OZE – definicja i najważniejsze zasady

Grant OZE pokrywał 50% kosztów netto przedsięwzięcia. Nie był zaliczką wypłacaną przed zakupem urządzeń, lecz refinansowaniem: inwestor najpierw realizował zatwierdzony zakres, opłacał wydatki i dokumentował je fakturami, a następnie występował o wypłatę. Do kosztów przedsięwzięcia można było wliczyć także infrastrukturę niezbędną do działania instalacji.^[1]

Program obejmował zarówno budowę lub montaż nowej instalacji OZE, jak i modernizację istniejącej. W tym drugim przypadku zainstalowana moc musiała wzrosnąć co najmniej o 25%. Wytwarzana energia miała służyć potrzebom budynku objętego wnioskiem, a przedsięwzięcie musiało spełniać zasadę DNSH, czyli nie wyrządzać poważnych szkód celom środowiskowym.^[2]

Kto mógł otrzymać grant OZE?

Podstawowym kryterium nie był sam status prawny wnioskodawcy, lecz jego rola wobec budynku. O grant mogły ubiegać się podmioty będące właścicielem lub zarządcą budynku wielorodzinnego. BGK wymienia wśród nich między innymi wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe, jednostki samorządu terytorialnego, towarzystwa budownictwa społecznego, społeczne inicjatywy mieszkaniowe, spółki prawa handlowego oraz osoby fizyczne. Wyłączone były jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe.^[1]

Osoba fizyczna mogła więc być wnioskodawcą, ale tylko wtedy, gdy była właścicielem lub zarządcą budynku wielorodzinnego. Sam fakt posiadania domu jednorodzinnego i planowania instalacji fotowoltaicznej nie dawał dostępu do tego instrumentu. Dla takiej inwestycji należało szukać programu przeznaczonego dla domów jednorodzinnych, zamiast składać dokumenty do Grantu OZE.

Jakie inwestycje obejmował grant OZE?

Zakres nie był ograniczony do jednej technologii. Punktem wyjścia miała być instalacja odnawialnego źródła energii wytwarzająca energię na potrzeby wskazanego budynku. W praktyce projekt mógł obejmować na przykład instalację fotowoltaiczną, źródło ciepła wykorzystujące energię odnawialną albo połączenie kilku elementów w jeden system. Magazyn energii również mógł zostać objęty wsparciem, jeśli stanowił część instalacji OZE przewidzianej w przedsięwzięciu.^[1]

O kwalifikowalności nie decydowała sama nazwa urządzenia na ofercie. Dokumentacja projektowa miała potwierdzać zakres prac, szacowane koszty, moc elektryczną i cieplną instalacji oraz przewidywaną roczną ilość wytwarzanej energii elektrycznej lub ciepła. Dlatego dobór technologii powinien wynikać z potrzeb budynku, a nie z maksymalnego wykorzystania dostępnego budżetu.^[1]

Jak przygotować dokumenty i rozliczenie?

Proces miał dwie wyraźne fazy: przyznanie grantu przed rozpoczęciem przedsięwzięcia oraz wypłatę po jego wykonaniu. Nie należało więc zaczynać prac i dopiero później pytać o zwrot. Wniosek o przyznanie wsparcia musiał opisywać jeden konkretny budynek oraz planowaną instalację.^[1]

1. Ustal zakres techniczny. Określ, jaka instalacja ma powstać, jaką ma mieć moc i ile energii ma wytwarzać na potrzeby budynku.
2. Przygotuj dokumentację projektową. Powinna ona obejmować zakres rzeczowy, szacowane koszty oraz parametry instalacji wymagane we wniosku.
3. Sprawdź warunki środowiskowe i finansowe. Przedsięwzięcie musiało spełniać DNSH, a te same prace nie mogły otrzymać innego wsparcia ze środków publicznych.
4. Złóż wniosek do BGK. Dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji można było bezpiecznie przejść do realizacji zgodnie z zatwierdzonym zakresem.
5. Zbierz dowody poniesionych wydatków. Faktury musiały wskazywać inwestora jako nabywcę lub usługobiorcę i odpowiadać zakresowi przedsięwzięcia.
6. Wystąp o wypłatę. Grant był wypłacany po udokumentowanym zakończeniu prac oraz przedstawieniu oświadczenia o gwarancji wykonawcy na roboty budowlane i instalacyjne.

Ustawa wymagała, aby gwarancja wykonawcy obejmowała co najmniej pięcioletni okres bezawaryjnej eksploatacji instalacji. BGK wskazuje też, że kompletny wniosek o wypłatę wsparcia przyznanego w zakończonym naborze powinien wpłynąć najpóźniej 31 sierpnia 2026 r. Osoby rozliczające przyznany już grant powinny kierować się umową, aktualnym komunikatem BGK i terminami wskazanymi w ich sprawie.^[1][2]

Grant OZE a inne formy wsparcia

Grant OZE nie mógł finansować prac, na które inwestor uzyskał już inne wsparcie ze środków publicznych. Zakaz dotyczył tego samego zakresu prac, dlatego nie wystarczało stwierdzenie, że dwa programy mają różne nazwy. Trzeba było porównać pozycje kosztorysu i upewnić się, że jeden wydatek nie jest przedstawiany do refundacji dwa razy.^[2]

Nie należy również utożsamiać grantu z net-billingiem. Grant był formą finansowania nakładów inwestycyjnych, natomiast net-billing jest sposobem rozliczania energii wprowadzanej do sieci przez prosumenta. Te mechanizmy odpowiadają na inne pytania: pierwszy dotyczy źródła pieniędzy na instalację, drugi jej późniejszej eksploatacji i rozliczeń. Każde połączenie instrumentów trzeba jednak oceniać na podstawie aktualnych regulaminów i umowy o wsparcie.

Co oznacza zamknięcie naboru?

Po 30 czerwca 2026 r. nie należy korzystać ze starych formularzy tak, jakby nabór nadal trwał. Strona BGK pozostaje przydatna dla beneficjentów rozliczających wcześniej przyznane wsparcie, ponieważ publikuje formularz wypłaty, zestawienie faktur, oświadczenia i komunikaty. Nie oznacza to jednak ponownego otwarcia ścieżki dla nowych inwestorów.^[1]

Jeżeli inwestycja dopiero jest planowana, warto najpierw ustalić potrzeby energetyczne budynku, kolejność prac i aktualne źródła finansowania. Programy wsparcia mogą mieć odmienne grupy odbiorców, terminy i zasady kwalifikowania kosztów. Dobry projekt techniczny pozostaje użyteczny także wtedy, gdy zmieni się dostępny instrument finansowy, bo porządkuje moc urządzeń, przewidywaną produkcję energii oraz zakres robót.

Co warto zapamiętać o Grancie OZE?

Grant OZE był konkretnym, ustawowym wsparciem dla instalacji odnawialnego źródła energii w budynkach wielorodzinnych. Pokrywał połowę kosztów netto, działał jako refinansowanie i wymagał projektu dopasowanego do potrzeb budynku. Nie był programem dla każdego właściciela domu ani zbiorczą nazwą wszystkich dotacji OZE.

Nabór nowych wniosków zakończył się 30 czerwca 2026 r. Beneficjenci, którzy otrzymali wsparcie wcześniej, powinni pilnować warunków wypłaty i dokumentów publikowanych przez BGK. Osoby rozpoczynające nową inwestycję powinny natomiast oddzielić projekt techniczny od wyboru finansowania: najpierw określić potrzeby i zakres prac, a dopiero potem dopasować do nich aktualnie dostępny program.