Co można odliczyć w programie Czyste Powietrze?

Dotacja i ulga to dwa różne rozliczenia

Określenie „odliczyć w Czystym Powietrzu” jest używane potocznie, ale może oznaczać dwie różne czynności. We wniosku do programu wykazuje się koszty kwalifikowane, od których fundusz wylicza dotację. W zeznaniu podatkowym odlicza się natomiast wydatki spełniające warunki ulgi termomodernizacyjnej. Aktualny katalog programu znajduje się w załączniku kosztowym obowiązującym dla danego naboru.^[1]

Dotacja i ulga są niezależnymi instrumentami. Można je połączyć przy jednej modernizacji, ale ich katalogi nie są identyczne, a tej samej części wydatku nie wolno finansować dwa razy. Do ulgi trafia wyłącznie kwota poniesiona przez podatnika, której nie pokryła dotacja ani inny zwrot ze środków publicznych.^[2]

Co obejmuje dotacja Czyste Powietrze?

W aktualnym katalogu koszty kwalifikowane są podzielone na trzy główne grupy: charakterystykę energetyczną, źródła ciepła wraz z przyłączami i instalacjami oraz prace dotyczące przegród budynku, stolarki i wentylacji. Dofinansowanie może obejmować zakup materiałów i urządzeń, ich montaż, a w określonych przypadkach również transport, demontaż, zagospodarowanie odpadów, niezbędną dokumentację projektową oraz wymagane badania i ekspertyzy.^[1]

Audyt i dokumenty energetyczne

Audyt energetyczny nie jest dodatkiem do listy zakupów. W programie służy do ustalenia stanu budynku i wskazania zakresu prac, który ma poprawić jego charakterystykę energetyczną. Koszt audytu jest kwalifikowany pod warunkiem sporządzenia dokumentu podsumowującego według wzoru programu i wykonania prac wynikających z tego dokumentu w ramach wniosku. Po zakończeniu przedsięwzięcia potrzebne jest świadectwo charakterystyki energetycznej.^[1]

To właśnie na tym etapie warto oddzielić potrzebne prace od zakupów, które tylko wydają się atrakcyjne. Ocieplenie, wymiana źródła ciepła i modernizacja instalacji powinny tworzyć jeden spójny zakres. Inaczej łatwo kupić urządzenie przed ograniczeniem strat ciepła i dobrać je do budynku, który po termomodernizacji będzie miał zupełnie inne potrzeby.

Źródła ciepła i instalacje

Katalog programu obejmuje między innymi podłączenie do sieci ciepłowniczej, wybrane pompy ciepła typu powietrze/woda, powietrze/powietrze i gruntowe, kotły zgazowujące drewno oraz kotły na pellet o wymaganym standardzie. Obejmuje też instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej, a w opisanych warunkach urządzenia elektryczne i elementy współpracujące ze źródłem ciepła.^[1]

Samo dopasowanie nazwy produktu do tej listy nie wystarcza. Urządzenie musi spełniać wymagania techniczne programu, być fabrycznie nowe i prawidłowo zamontowane. W przypadku pomp ciepła i wskazanych kotłów na biomasę znaczenie ma wpis na listę Zielonych Urządzeń i Materiałów w terminie określonym w dokumentacji programu. Oferta handlowa z napisem „do dotacji” nie zastępuje tej weryfikacji.

Ocieplenie, stolarka i wentylacja

W części budowlanej kwalifikowane są materiały i montaż służące ociepleniu ścian, fundamentów, dachów, stropów i podłóg. Program obejmuje również wymianę stolarki okiennej i drzwiowej, w tym okien połaciowych, drzwi zewnętrznych i bram garażowych, jeśli spełniają wymagania techniczne i dotyczą właściwej części budynku. Osobną kategorią jest wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła.^[1]

Wniosek nie powinien sprowadzać się do ogólnego hasła „ocieplenie domu”. Kosztorys i dokumenty rozliczeniowe muszą rozróżniać przegrody, stolarkę, urządzenia oraz prace towarzyszące. Jeżeli w jednym kontrakcie wykonawca łączy kilka kategorii, warto poprosić o czytelne rozbicie zakresu i wartości przed rozpoczęciem robót. Ułatwia to porównanie faktury z umową o dofinansowanie.

Czego nie obejmuje dotacja?

Podatek VAT jest w aktualnym programie kosztem niekwalifikowanym. Dotacja nie obejmuje także zakupu narzędzi, wyposażenia pomieszczeń ani materiałów wykończeniowych tylko dlatego, że są kupowane przy okazji termomodernizacji. Urządzenia i materiały muszą być nowe, dopuszczone do obrotu oraz zgodne z wymaganiami programu.^[1]

W aktualnym załączniku kosztowym nie ma osobnej kategorii instalacji fotowoltaicznej ani kotła gazowego. Nie należy więc wpisywać tych pozycji do bieżącego wniosku na podstawie starszej listy. Jeżeli modernizacja obejmuje także fotowoltaikę, trzeba sprawdzić zasady innego właściwego programu i osobno ocenić możliwość ujęcia wydatku w uldze termomodernizacyjnej.

Jak połączyć dotację z ulgą w PIT?

Najpierw ustala się, jaka część wydatku została pokryta dotacją. Do ulgi termomodernizacyjnej można przyjąć tylko pozostałą część, o ile sam rodzaj materiału, urządzenia lub usługi znajduje się w podatkowym wykazie i spełnione są pozostałe warunki. Jeśli podatnik odliczył wydatek, a zwrot w formie dotacji otrzymał później, musi odpowiednio doliczyć wcześniej odliczoną kwotę w rozliczeniu za rok otrzymania zwrotu.^[2]

Ulga przysługuje właścicielowi lub współwłaścicielowi domu jednorodzinnego. Limit odliczenia wynosi 53 000 zł na podatnika w odniesieniu do wszystkich realizowanych przez niego przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Przedsięwzięcie trzeba zakończyć w ciągu 3 kolejnych lat, licząc od końca roku, w którym poniesiono pierwszy wydatek. Część, która nie znalazła pokrycia w dochodzie lub przychodzie, może być rozliczana w kolejnych latach, nie dłużej niż przez 6 lat od końca roku pierwszego wydatku.^[3]

Jak udokumentować wydatki?

Dla dotacji trzeba zachować dokumenty wskazane w umowie i instrukcji rozliczenia, w tym dowody zakupu, potwierdzenia zapłaty, dokumentację energetyczną, wymagane protokoły oraz dokumenty potwierdzające parametry i prawidłowy montaż urządzeń. Dla ulgi podatkowej podstawą jest faktura od czynnego podatnika VAT. Dokument musi pozwalać powiązać nabywcę, rodzaj wydatku i nieruchomość z przedsięwzięciem termomodernizacyjnym.^[2][3]

• Porównaj nazwę pozycji na fakturze z kategorią kosztu w aktualnym załączniku programu.
• Zachowaj umowę, kosztorys, potwierdzenie zapłaty oraz protokół odbioru, jeśli jest wymagany.
• Przechowuj audyt, dokument podsumowujący i świadectwo razem z rozliczeniem inwestycji.
• Zapisz wysokość dotacji przypisaną do każdej kategorii, aby prawidłowo ustalić część możliwą do odliczenia w PIT.

Kolejność sprawdzenia wydatku

1. Ustal zakres prac wynikający z audytu i dokumentu podsumowującego.
2. Znajdź właściwą kategorię kosztu w załączniku nr 2 dla aktualnego naboru.
3. Sprawdź wymagania techniczne urządzenia lub materiału, w tym listę ZUM, jeżeli dotyczy.
4. Przed zamówieniem uzgodnij z wykonawcą opis pozycji na umowie, kosztorysie i fakturze.
5. Po wypłacie dotacji oblicz rzeczywiście poniesioną część wydatku i dopiero ją porównaj z katalogiem ulgi podatkowej.

Taka kolejność ogranicza dwa typowe błędy: zakup urządzenia niespełniającego warunków programu oraz odliczenie w PIT kwoty, która została później zwrócona. Pozwala też zaplanować modernizację jako całość, zamiast rozpatrywać każde urządzenie bez związku z izolacją, wentylacją i instalacją grzewczą.

Podsumowanie

To, co można odliczyć w programie Czyste Powietrze, zależy od aktualnego katalogu kosztów kwalifikowanych i zakresu modernizacji wynikającego z dokumentacji energetycznej. Dotacja obejmuje między innymi audyt i świadectwo, wybrane źródła ciepła i instalacje, ocieplenie przegród, wymianę stolarki oraz wentylację z odzyskiem ciepła. Ulga termomodernizacyjna jest osobnym rozliczeniem. Można w niej uwzględnić tylko kwalifikowaną część wydatku faktycznie poniesioną przez podatnika, bez kwoty pokrytej dotacją.