Co zalicza się do OZE?

Co zalicza się do OZE według prawa?

Polska ustawa o odnawialnych źródłach energii definiuje OZE jako odnawialne, niekopalne źródła energii. Jej aktualny katalog obejmuje energię wiatru, promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, geotermalną i hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otoczenia, energię z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego, biometanu i biopłynów, a także z wodoru odnawialnego.^[1]

Źródło energii a technologia OZE

Źródłem jest zasób odnawialny, natomiast panel, turbina, kolektor, pompa ciepła lub kocioł to urządzenie przetwarzające albo pozyskujące energię. Dlatego precyzyjniej powiedzieć, że fotowoltaika wykorzystuje energię promieniowania słonecznego, a nie że sam panel jest naturalnym źródłem energii. Podobnie turbina wykorzystuje energię wiatru, a elektrownia wodna wykorzystuje hydroenergię.

To rozróżnienie ma znaczenie przy porównywaniu ofert. Dwie instalacje mogą należeć do tej samej szerokiej grupy OZE, ale produkować inny rodzaj energii i odpowiadać na inne potrzeby. Fotowoltaika wytwarza energię elektryczną, kolektor słoneczny przekazuje ciepło do instalacji, a pompa ciepła podnosi temperaturę energii pobranej z otoczenia lub gruntu do poziomu użytecznego w budynku.

Najczęstsze technologie OZE w budynku

W domu wybór zwykle dotyczy nie abstrakcyjnej listy źródeł, lecz konkretnej usługi energetycznej. Inne urządzenie produkuje prąd, inne przygotowuje ciepłą wodę, a jeszcze inne ogrzewa pomieszczenia. Kilka technologii może też pracować razem, jeśli ich role są jasno określone.

• Fotowoltaika wykorzystuje promieniowanie słoneczne do produkcji energii elektrycznej.
• Kolektor słoneczny wykorzystuje promieniowanie słoneczne do przekazywania ciepła, najczęściej na potrzeby ciepłej wody lub wsparcia instalacji grzewczej.
• Pompa ciepła pobiera energię z powietrza, gruntu, wody lub innego dopuszczonego zasobu energii otoczenia i przekazuje ją do instalacji grzewczej.
• Kocioł na biomasę wytwarza ciepło z paliwa pochodzenia biologicznego, na przykład odpowiedniego peletu, brykietu lub innej biomasy.
• Mała turbina wiatrowa przetwarza energię wiatru na energię elektryczną, ale jej przydatność zależy od rzeczywistych warunków w miejscu montażu.

To, że dana technologia korzysta z OZE, nie oznacza jeszcze, że będzie dobrym wyborem w każdym budynku. Znaczenie mają między innymi dostępny zasób, zacienienie, warunki wiatrowe, temperatura źródła dolnego, miejsce na urządzenia, instalacja odbiorcza i zapotrzebowanie domu. Najpierw trzeba rozpoznać lokalne warunki, a dopiero potem wybierać urządzenie.

Czego nie należy automatycznie zaliczać do OZE?

Najczęstszy błąd polega na uznaniu za OZE każdego urządzenia opisanego jako ekologiczne, niskoemisyjne albo energooszczędne. Te pojęcia nie są zamienne. Technologia może ograniczać zużycie energii lub emisje, a mimo to korzystać z paliwa kopalnego. O zaliczeniu do OZE decyduje pochodzenie energii i właściwe kryteria, nie sama nazwa handlowa.

• Gaz ziemny, LPG, olej opałowy i węgiel są paliwami kopalnymi, więc nie stają się OZE po zastosowaniu sprawniejszego kotła.
• Energia jądrowa jest źródłem niekopalnym, ale nie znajduje się w ustawowym katalogu odnawialnych źródeł energii.^[1]
• Każdy odpad nie jest automatycznie biomasą. Ustawa wskazuje ulegającą biodegradacji część produktów, odpadów i pozostałości pochodzenia biologicznego oraz biodegradowalną część określonych odpadów przemysłowych i komunalnych.^[1]
• Każdy wodór nie jest OZE. Do katalogu wpisany jest wodór odnawialny, czyli spełniający właściwą definicję prawną.^[1]
• Prąd z sieci nie ma automatycznie odnawialnego pochodzenia tylko dlatego, że zasila urządzenie kojarzone z OZE. Źródło energii elektrycznej i źródło ciepła pobieranego przez urządzenie to dwa oddzielne zagadnienia.
• Magazyn energii nie jest osobnym źródłem OZE. Przechowuje energię wyprodukowaną wcześniej, a jej pochodzenie zależy od instalacji, która naładowała magazyn.
• Ocieplenie i rekuperacja ograniczają zapotrzebowanie budynku, ale nie wytwarzają energii ze źródła odnawialnego. Są działaniami z zakresu efektywności energetycznej i mogą dobrze uzupełniać instalację OZE.

Także połączenie kilku urządzeń nie tworzy automatycznie nowego odnawialnego źródła. W układzie hybrydowym każdą część warto oceniać według rodzaju pobieranej energii. Przykładowo magazyn może współpracować z fotowoltaiką, a źródło szczytowe może wspierać pompę ciepła, lecz o kwalifikacji energii nadal decyduje jej pochodzenie.

Jak dobrać rodzaj OZE do potrzeb domu?

Lista technologii jest dopiero początkiem. Dobór powinien zacząć się od ustalenia, jakiej energii potrzebuje budynek i kiedy jej potrzebuje. Jeśli celem jest produkcja prądu, analizuje się inne dane niż przy ogrzewaniu pomieszczeń. Jeśli inwestycja ma obejmować kilka etapów, trzeba też sprawdzić, czy pierwszy zakup nie utrudni kolejnych.

1. Określ cel – energia elektryczna, ogrzewanie, przygotowanie ciepłej wody, chłodzenie albo połączenie tych funkcji.
2. Sprawdź zapotrzebowanie – technologia OZE nie usuwa strat ciepła budynku i nie zastępuje prawidłowego doboru mocy.
3. Oceń lokalny zasób – dostęp do słońca, wiatru, gruntu, wody lub paliwa z biomasy powinien być realny, a nie tylko teoretyczny.
4. Sprawdź instalację odbiorczą – znaczenie mają parametry ogrzewania, miejsce na urządzenia, przyłącze elektryczne, komin, magazyn paliwa oraz możliwości montażowe.
5. Ułóż kolejność prac – ograniczenie zapotrzebowania budynku może zmienić wymagania wobec później montowanego źródła ciepła.

Takie podejście chroni przed wyborem technologii tylko dlatego, że należy do popularnego katalogu OZE. Najlepsze rozwiązanie nie wynika z samej etykiety, lecz z dopasowania odnawialnego zasobu, urządzenia i profilu zużycia energii w konkretnym domu.

Podsumowanie: co należy do OZE?

Do OZE należą odnawialne, niekopalne zasoby energii: słońce, wiatr, woda i morza, ciepło otoczenia i wnętrza ziemi, biomasa i paliwa pochodzenia biologicznego wymienione w ustawie oraz wodór odnawialny. Fotowoltaika, kolektory słoneczne, pompy ciepła, turbiny, elektrownie wodne, kotły na biomasę i biogazownie są technologiami, które te zasoby wykorzystują lub przetwarzają.

Najważniejsze jest rozróżnienie między źródłem, urządzeniem i efektem energetycznym. Pozwala ono poprawnie odpowiedzieć na pytanie, czy dana technologia korzysta z OZE, a następnie ocenić, czy produkuje potrzebny rodzaj energii i pasuje do warunków konkretnego budynku.